Je zoekt al weken naar die ene winterjas, en ineens vind je hem: 80% korting, mooie foto's, een timer die aftelt. Je klikt, je betaalt, en dan wacht je. En wacht. Tot je beseft dat de webshop spoorloos is verdwenen, en je geld ook.
Dit overkomt steeds meer mensen. Criminelen zetten sociale media, advertenties en nepwebshops in om te misleiden. Nu de feestdagen eraan komen en iedereen online cadeaus bestelt, is het zaak scherp te blijven.
Wat gebeurt er precies?
Bij aankoopfraude betaal je voor iets wat je nooit ontvangt. De verkoper lijkt betrouwbaar, maar de shop is door oplichters gebouwd. Behalve je geld kunnen ze ook je persoonlijke gegevens te pakken krijgen.
Wij Nederlanders: wijs, maar toch onvoorzichtig
Uit een peiling in opdracht van ABN AMRO komt een tegenstrijdig beeld naar voren. Aan de ene kant zegt zeven op de tien Nederlanders dat ze nepwebshops nauwelijks nog herkennen. Aan de andere kant bestelde bijna een kwart het afgelopen jaar toch bij een shop waar ze aan twijfelden.
Een paar cijfers die aan het denken zetten:
- Bijna één op de vijf denkt dat een webshop wel goed zal zijn als die hoog in Google of Bing staat. Dat klopt dus niet.
- Eén op de zeven vindt een lage prijs belangrijker dan de vraag of de shop bekend is.
- Onder de veertigers en jonger is het zelfvertrouwen groot: 28 procent zegt een nepshop meteen te herkennen. Bij 40-plussers is dat ruim één op de tien. Volgens ABN AMRO is dat vertrouwen niet terecht.
Waarom je ogen je tegenwoordig laten zitten
Vroeger verraadde een nepshop zich vaak door taalfouten of een knullig ontwerp. Dat is verleden tijd. Dankzij AI zetten fraudeurs razendsnel een complete webshop neer, met gekochte reviews en webadressen die sprekend lijken op die van bekende merken. Wat we vroeger als herkenningspunt gebruikten, wordt nagebootst.
Daarom is de belangrijkste tip van de bank: let op de aanbieding zelf. Klinkt die te goed om waar te zijn, dan is dat een rode vlag.
De checklist: zes dingen om te doen vóór je betaalt
De pagina van ABN AMRO over aankoopfraude heeft een eigen onderdeel "Check voordat je iets koopt". Dit zijn de punten:
1. Zoek naar waarschuwingssignalen. Een goede webshop is open over zijn contactgegevens, retourbeleid en klachtenprocedure. Ontbreekt die informatie, dan is dat een signaal.
2. Lees reviews op onafhankelijke sites. Reviews op de webshop zelf zeggen weinig, want die zijn makkelijk te kopen of te verzinnen.
3. Vergelijk de prijs. Een prijsvergelijker laat snel zien of een bedrag verdacht ver onder de markt zit.
4. Controleer het KvK-nummer. Een echt bedrijf staat ingeschreven.
5. Zoek de verkoper op bij de politie. Let op: het kan zijn dat niemand deze nepshop eerder heeft gemeld. Een schone lei is dus geen vrijbrief.
6. Controleer het keurmerk, en wel bij de uitgever. Een logo plak je zo op een site. Kijk dus zelf na of de shop echt is aangesloten.
Veel mensen slaan deze stappen over. Zes op de tien controleren de contactgegevens van een webshop niet, en minder dan de helft (44 procent) let op het Thuiswinkel-keurmerk.
Handig hulpmiddel: Checkjelinkje
Veel verdachte signalen zie je als bezoeker niet eens. ABN AMRO verwijst daarom naar Checkjelinkje, een gratis website en app. Je voert een webadres in en de tool scant het op malware, phishing en andere online gevaren. Dat gebeurt binnen enkele seconden, en het is werk dat je als gewone gebruiker zelf niet kunt doen.
Onthoud dit
- Haast is de vriend van de oplosser. Neem rustig de tijd.
- Bovenaan in Google betekent niet dat het goed zit.
- Check het webadres voordat je afrekent.
- Combineer: reviews elders, KvK, politie en keurmerk.
- Twijfel? Laat het liggen. Dan mis je hooguit een deal.
Toch in de val getrapt?
Ga naar de politie voor een aangifte en meld het ook altijd bij je bank. Wacht daar niet mee: hoe eerder je handelt, hoe groter de kans dat de schade meevalt